Штрихкод сканері — тауардағы, заттабадағы немесе телефон экранындағы штрихкод пен QR-кодты оқып, ондағы ақпаратты секундтың бір бөлігінде кассалық немесе есеп бағдарламасына жіберетін құрылғы. Кассир артикулдың 13 таңбасын қолмен термейді: батырманы басады, қысқа дыбыс естіледі, тауар чекте тұр. Бұл мақалада сканердің құрылысы мен жұмыс принципін, 1D мен 2D айырмашылығын, сканер түрлерін және Қазақстандағы дүкенге, қоймаға немесе беру пунктіне қалай таңдау керегін түсіндіреміз.
Штрихкод сканері деген не
Штрихкод сканері сызықтардан немесе шаршылардан тұратын суретті компьютер түсінетін таңбаларға айналдырады. Құрылғының өзі тауар туралы ештеңе «білмейді»: атауын, бағасын және қалдығын есеп жүйесі өз базасынан тауып қояды.
Дүкендерде оны әртүрлі атайды: штрихкод оқу құрылғысы, сканер, ридер, ал ауызекі тілде «пикалка». Мұның бәрі бір құрылғы. Оны құжаттар мен фотоларға арналған кәдімгі сканермен шатастырмаған жөн: ол парақтың көшірмесін жасайды, ал штрихкод сканері тек кодты таниды және оның мазмұнын мәтін ретінде береді.
Сканер қалай құрастырылған және қалай жұмыс істейді
Кез келген сканердің ішінде бес негізгі бөлік бар: жарық көзі (қызыл жарықдиод немесе лазер), оптикалық жүйе, фотоқабылдағыш (фотоэлементтер сызғышы немесе камерадағыдай матрица), декодер және қосылу интерфейсі (USB, RS-232, Bluetooth немесе радиомодуль).
Кодты оқу төрт қадамнан тұрады:
- Жарықтандыру. Сканер кодқа жарық түсіреді: қара сызықтар жарықты жұтады, ақ аралықтар шағылыстырады.
- Кескінді түсіру. Фотоқабылдағыш шағылысқан жарықты тіркеп, кодтың «суретін» алады.
- Декодтау. Процессор код түрін (EAN-13, Code 128, QR) анықтап, бақылау таңбасын тексереді және суретті таңбаларға айналдырады.
- Деректерді жіберу. Дайын жол компьютерге, POS-жүйеге немесе кассаға кетеді.
USB-сканерлердің көпшілігі пернетақта эмуляциясы режимінде (USB-HID) жұмыс істейді: компьютер оны кодты өте жылдам теріп, Enter басатын пернетақта ретінде қабылдайды. Сондықтан сканер драйверсіз-ақ кез келген бағдарламамен жұмыс істейді: Блокноттан бастап 1С пен кассалық бағдарламаға дейін.
Штрихкод деген не: 1D және 2D кодтар
Сызықтық (1D) кодтар әртүрлі қалыңдықтағы тік сызықтардан тұрады және бір сызық бойымен оқылады. Бұл тауар қаптамасындағы EAN-13, қойма заттабаларындағы Code 128, импорттық тауарлардағы UPC. Қазақстандық тауарлар әдетте GS1 Kazakhstan беретін 487 префиксі бар EAN-13 кодын алады.
Екі өлшемді (2D) кодтар ақпаратты көлденеңінен де, тігінен де сақтайды, сондықтан әлдеқайда көп деректі сыйғызады: сілтеме, сериялық нөмір, өндірілген күні. Бұл төлем мен сілтемелерге арналған QR-код, тауарларды таңбалауға арналған DataMatrix, құжаттардағы PDF417.
| Код | Түрі | Қайда кездеседі |
|---|---|---|
| EAN-13, UPC | 1D | Бөлшек саудадағы тауар қаптамасы |
| Code 128, Code 39 | 1D | Қойма заттабалары, жүкқұжаттар |
| QR-код | 2D | Kaspi QR төлемі, сілтемелер, электрондық чектер |
| DataMatrix | 2D | Аяқ киімді, дәрі-дәрмекті, темекіні таңбалау |
Қазақстанда бірқатар тауарларды екі өлшемді кодтармен міндетті таңбалау жұмыс істейді, және тауар топтарының тізімі біртіндеп кеңейіп келеді. Таңбаланған тауармен жұмыс істейтін дүкенге 2D-сканер қажет.
1D мен 2D сканердің айырмашылығы
| Сипаттама | 1D сканер | 2D сканер |
|---|---|---|
| Қандай кодтарды оқиды | Тек сызықтық: EAN, UPC, Code 128 | Сызықтық және екі өлшемді: QR, DataMatrix |
| Телефон экранынан оқу | Әдетте жоқ | Иә |
| Зақымдалған кодтар | Нашар оқиды | Сенімді оқиды |
| Кодтың бағыты | Сызықтар бойымен бағыттау керек | Кез келген бұрышпен, 360° |
| Қайда лайық | Таңбалаусыз қарапайым касса | Дүкен, қойма, дәріхана, беру пункті, QR төлем |
Бүгінде 1D мен 2D модельдердің бағасындағы айырмашылық аз, ал екі өлшемді сканер QR төлем мен таңбалау міндеттерін жылдар бойы шешеді. Біздің каталогтағы Mertech штрихкод сканерлерінің бәрі — екі өлшемді (2D).
Оқу технологиялары
- Жарықдиодты (LED, CCD). Арзан 1D-модельдер, кодты бірнеше сантиметр қашықтықтан, яғни жақын жерден оқиды.
- Лазерлік. Жіңішке лазер сәулесі сызықтар бойымен өтеді, жарты метрге дейін және одан әрі қашықтықтан оқиды. Тек сызықтық кодтарды таниды, телефон экранын нашар оқиды.
- Имидж-сканерлер (2D image). Ішінде камерадағыдай матрица бар: сканер кодты суретке түсіріп, бағдарламалық түрде таниды. Кез келген 1D және 2D кодтарды, экрандағы және бұрыштағы кодтарды оқиды. Қазіргі Mertech модельдерінде дәл осындай модуль тұр.
2D-сканер үшін екі параметр маңызды: матрица ажыратымдылығы және код элементінің ең кіші өлшемі (MIL). Мысалы, MERTECH 2310 P2D HR моделінің матрицасы 1280 × 1080, 3 MIL-ден бастап оқиды: HR-нұсқалар дәрі-дәрмектегі ұсақ таңбалау кодтарына қажет.
Штрихкод сканерлерінің түрлері
Қол сканерлері. Ең кең таралған түрі: сканерді қолға алып, кодқа бағыттап, курокты басады. Касса, қойма және тауар қабылдау үшін лайық. Көп модельді тұғырға қоюға болады, сонда сканер тауарды жақындатқанда өзі іске қосылады.
Стационарлық (үстел үсті) сканерлер. Кассалық үстелде тұрады және тауарды терезенің жанынан өткізгенде кодты оқиды. Кассир сканерді қолға алмайды, сондықтан сатып алушылар ағыны жылдамырақ қызмет көрсетіледі.
Кіріктірілетін сканерлер. Өзіне-өзі қызмет көрсету кассаларына, турникеттерге және ақпараттық киосктерге орнатылатын шағын модульдер.
Сақина-сканерлер. Саусаққа киіледі, қол бос қалады. Тапсырыстарды жинау мен беру пункттерінде қолайлы.
Өнеркәсіптік сканерлер. Конвейерлер мен өндірістік желілерге орнатылады, қозғалыстағы заттардағы кодтарды оқиды.
Бөлек санат — деректерді жинау терминалдары (ДЖТ): экраны мен кіріктірілген сканері бар мобильді компьютер, түгендеу мен қойма есебіне арналған.
| Сканер түрі | Модель мысалы | Негізгі сипаттамалары | Қайда қолдану |
|---|---|---|---|
| Қол, сымды | MERTECH 2210 P2D | 370 мм-ге дейін оқиды, USB | Дүкен кассасы, кафе |
| Қол, сымсыз | MERTECH CL-2210 BLE Dongle P2D | Bluetooth BLE 5.0, 2600 мА·сағ аккумулятор | Қойма, тауар қабылдау |
| Стационарлық | MERTECH 8500 P2D Mirror | Секундына 350 сканерлеуге дейін | Супермаркет, дәріхана |
| Сақина-сканер | MERTECH X21 BLE Dongle P2D | IP54, бір зарядпен 10 мыңға дейін сканерлеу | Беру пункті, тапсырыс жинау |
Барлық модельдер «Штрихкод сканерлері» бөлімінде: қол, стационарлық, сымсыз және сақина-сканерлер.
Сымды ма, сымсыз ба
Сымды сканер USB немесе RS-232 кабелімен қосылады және зарядтауды қажет етпейді, сатып алушы сатушыға өзі келетін кассаға лайық. Сымсыз сканер компьютермен Bluetooth немесе USB портына салынатын радиобаза (донгл) арқылы байланысады. Ол тауар ауыр не ірі болғанда, қоймада және тауар қабылдағанда ыңғайлы.
Сымсыз модельді таңдағанда аккумулятор сыйымдылығы мен байланыс қашықтығына қараңыз. Сауда залы мен шағын қоймаға Bluetooth жеткілікті, үлкен аумаққа радиобазасы бар модельдер керек.
Штрихкод сканері қайда қолданылады
- Дүкендер мен кассалар. Қызмет көрсетуді жылдамдатады және баға енгізудегі қателерді болдырмайды.
- Қоймалар. Артикулдарды қолмен енгізбей қабылдау, орын ауыстыру, түгендеу және жөнелту.
- Беру пункттері мен маркетплейс сатушылары. Wildberries пен Ozon пункттерінде және Kaspi.kz сатушыларында сәлемдемелер мен QR-кодтарды тексереді. Kaspi-де сатуды қалай бастау керегін қадамдық нұсқаулықта түсіндірдік.
- Дәріханалар және таңбаланған тауарлар. Таңбалау кодтары үшін жоғары ажыратымдылықты 2D-сканер қажет, қараңыз: «DataMatrix сканерлері».
- QR-код арқылы төлем. Сатып алушы смартфон экранындағы QR-ды көрсетеді, ал QR-код сканері оны сатушының қатысуынсыз оқиды.
Сканерді қалай қосып, тексеруге болады
USB-сканерді компьютерге қосу үшін кабельді портқа салу жеткілікті: Windows құрылғыны пернетақта ретінде өзі анықтайды. Блокнотты ашып, кез келген қаптамадағы штрихкодты сканерлеңіз. Жолда цифрлар пайда болса, сканер кассалық бағдарламамен немесе 1С-пен жұмысқа дайын.
Цифрлардың орнына орыс әріптері шықса, пернетақта тілін ағылшыншаға ауыстырыңыз: эмуляция режимінде сканер таңбаларды «тереді», ал тіл орналасуы оларға әсер етеді.
Сканер неге штрихкодты оқымайды
- 1D-сканер және екі өлшемді код. Сызықтық сканер QR немесе DataMatrix кодын физикалық тұрғыдан оқи алмайды.
- Нашар басылған заттаба. Бозғылт, жағылған немесе тым ұсақ код. Кодты қайта басып шығару немесе HR-модель алу көмектеседі.
- Жылтыр қаптама. Пленка жарықты шағылыстырады, сканердің еңкіштігін өзгертіңіз.
- Код түрі баптауда өшірілген. Кейбір код түрлері әдепкі бойынша өшірулі, олар нұсқаулықтағы қызметтік штрихкодпен қосылады.
Штрихкод сканерін қалай таңдауға болады
Таңдау міндеттен басталады: нені, қайда және күніне қанша рет сканерлейсіз. Шағын дүкен кассасына сымды қол 2D-сканері жеткілікті, супермаркетке — стационарлық, қоймаға — сымсыз немесе ДЖТ, беру пунктіне — сақина-сканер. Модельдер мен критерийлерді «Қазақстандағы дүкенге штрихкод сканерін қалай таңдауға болады» мақаласында толық талдадық.
